Amerikanka, spisateljica, krimići. Dakako, tri riječi koje navodi mladi zaposlenik newyorške izdavačke kuće Edward Ridgeway u filmu “Talent za ubojstvo” (“A Talent For Murder”) odnose se na legendarnu Patriciu Highsmith, kreatoricu sociopatskog antagonista Toma Ripleyja, jednog od najpoznatijih književnih likova 20. stoljeća.
Ripley je poznat i na filmu. “U zenitu sunca”, “Američki prijatelj”, “Talentirani gospodin Ripley”, “Ripleyjeva igra” i “Ripley pod zemljom” filmovi su u kojima su ga glumili Alain Delon, Dennis Hopper, Matt Damon, John Malkovich i Barry Pepper. Tu je i serija “Ripley” s Andrewom Scottom u glavnoj ulozi.
Kraljica kriminalističke pisane riječi Highsmith (1921. – 1995.) napisala je pet romana o Ripleyju od 1955. do 1991., redom “The Talented Mr. Ripley”, “Ripley Under Ground”, “Ripley’s Game”, “The Boy Who Followed Ripley” i “Ripley Under Water”. Elegantan i inteligentan triler “Talent za ubojstvo” Antona Corbijna daje joj priliku da napiše i šesti, inspiriran kazališnom predstavom Joanne Murray-Smith “Switzerland”.
“Ako je Highsmith, očekujemo nešto lijepo i elegantno”, govori Patricia u filmu (glumi je oskarovka Helen Mirren). Priča zamišlja da je spomenuti Ridgeway (Alden Ehrenreich) poslan iz New Yorka u Švicarsku da u ime izdavačke kuće uvjeri Highsmith, koju muči spisateljska blokada, da treba napisati još jednog “Ripleyja”.
“Željeznički kolodvor, mladić se probija kroz gužvu”, govori naglas Highsmith pokušavajući napisati nešto na praznu bijelu stranicu papira. Njezina se naracija ispresijeca sa scenom u kojoj Ridgeway čini to isto – probija se kroz gužvu na željezničkom kolodvoru. Scenaristica Murray-Smith i Corbijn (“Control”, “Amerikanac”, “Natraženiji čovjek”) već tada naznačuju metatekstualne/metafilmske namjere.
Na putu vlakom kroz švicarske planine Ridgeway upoznaje Clementine Harriet Balfour, u tumačenju Olivije Cooke, mladu Amerikanku u posjetu teti. Stranci u vlaku (doslovan prijevod romana “Strangers On a Train” iz pera Highsmith) osjete uzajamnu privlačnost, potvrđenu dobrom kemijom među glumcima. On sa sobom ima knjigu “Talentirani gospodin Ripley”, ona Camusova “Stranca”.
Nakon što Ridgeway spomene Clementine da ide kod Highsmith, ona pita: “Nije li Hitchcock snimio nešto po njoj?” I jest – “Nepoznati iz Nord-Expressa” (“Strangers On a Train”). Clementine će imati važnu ulogu u filmu, ali najprije provodimo neko vrijeme kod Highsmith, “pjesnikinje napetosti i strepnje” koja “ne voli ljude”, “ekscentrična je” i podsjeća na to da “svi imamo mračnu stranu”, što u njezinu slučaju, osim pisanja scena ubojstava, uključuje i kolekciju hladnog i vatrenog oružja, s posebnim nagnućem prema noževima.
Kad isprva neprijateljski nastrojena i nezainteresirana Highsmith zaigra igru s Ridgewayem, oni zamute granice između zbilje i fikcije, stvarnog i zamišljenog. Dok se oni nabacuju idejama za novog “Ripleyja”, “A Talent For Murder” račva se na film unutar filma s paralelnim radnjama, odnosno Ridgewayem kao Ripleyjem (prezimena im nisu slučajno slična) i djevojkom iz vlaka kao njegovom metom. Ridgeway kao Ripley zavodi Clementine kako bi se dočepao bogatstva njezine tete.
Istovremeno “pravi” Ridgeway razvija romansu s “pravom” Clementine. U jednom se trenutku ne zna što je realnost, što plod mašte, niti gdje završava Ridgeway i počinje Ripley ili obratno. Ima jedan briljantan kadar kad Ridgeway stoji ispred zrcala i ono reflektira njegova dva odraza, jedan čist, drugi mutan, a kako film ide dalje, u glumcu Ehrenreichu na neki se čudan način prelamaju Sam Neill, Jason Patric, Jack Nicholson i Ray Liotta.
“Kraj je mjesto gdje počinje zaplet”, izvorna je krilatica filma u kojem Highsmith izaziva Ridgewaya da osmisli završno ubojstvo i, ako uspije, ona će napisati roman. Baš poput nekog romana s potpisom Highsmith, film se gleda/čita s lakoćom, elegantno klizi i postupno stvara krimi-trilerski “suspense”, iako se naizgled ne drži strogo žanra, šireći priču prema odnosu pisca i njegova lika, odnosno čitateljskom/gledateljskom poistovjećivanju sa zavodljivim karakterom poput Ripleyja, makar “nema moralni kompas” i orkestrira ubojstvo s miješalicom za koktele. Šesti roman o Ripleyju napisan je u “Talentu za ubojstvo”. ****
Za sudjelovanje u komentarima je potrebna prijava, odnosno registracija ako još nemaš korisnički profil....