On je bio najgori i najbolji gusar na svijetu: ostavili su ga na pustom otoku, ali uspio se spasiti i ući u legendu...

Kockao se naveliko studio Walt Disney Pictures kad je porinuo blockbuster “Pirati s Kariba: Prokletstvo Crnog bisera” (“Pirates Of The Caribbean: The Curse Of The Black Pearl”, 2003.). Gusarski filmovi stekli su neslavnu titulu “box-office otrova” u osamdesetima i devedesetima nakon financijskih krahova “Pirata” Romana Polanskog i 100 milijuna dolara teškog “Otoka boje krvi” Rennyja Harlina.

Potonuće Harlinova basnoslovnog skupog spektakla na kinoblagajnama povuklo je sa sobom na dno i nezavisnu kompaniju Carolco. Osim toga, Disney je s “Piratima s Kariba” zaplovio neistraženim vodama jer je riječ o prvom filmu koji je bio inspiriran tematskom vožnjom u zabavnom parku.

Bio je to konačno i prvi blockbuster u karijeri Johnnyja Deppa, dotad poznatijeg po filmovima kakvi ne odgovaraju definiciji hollywoodskog spektakla i nerijetko su čudnovati (“Edward Škaroruki”, “Ed Wood”...). Ipak, dosta toga naizgled nepoklopljivog se poklopilo i “Pirates Of The Caribbean” je isplivao kao drugi najveći kinohit ljeta i godine, tik iza “Potrage za Nemom”, a ispred nastav(a)ka “Matrixa”, drugih “X-Mena” i “Bad Boysa”, trećeg “Terminatora” i “Hulka”.

Lansirao je i jednu od najvećih franšiza u povijesti, iznjedrivši još četiri filma od 2006. do 2017. koji su zajedno s originalom zaradili više od 4,5 milijardi dolara u svjetskim kinima. Film je izišao u vrijeme kad su stari žanrovi dobivali novo ruho, primjerice “Shrek” kao postmoderna (anti)bajka, a franšizacija počela drmati Hollywoodom – prednastavci “Ratova zvijezda”, “Harry Potter”, “Gospodar prstenova”, Marvelovi superherojski blockbusteri...

Štoviše, “Pirati s Kariba” su doplovili u kina netom prije završetka “LOTR” trilogije od koje su preuzeli štafetu i Orlanda “Legolasa” Blooma. Na primjeru Blooma u ulozi kovača i mačevaoca Willa Turnera jasno je što su izveli redatelj Gore Verbinski (“Mišolovka”) i scenaristički dvojac Ted Elliott-Terry Rossio (“Mali vojnici”, “Shrek”) u paru sa Stuartom Beattiejem (godinu kasnije napisao “Collateral).

Turner je klasičan herojski lik po mjeri gusarskih filmova kakve su igrali Errol Flynn i Douglas Fairbanks pa i Matthew Modine u “Cutthroat Island”. On bi bio glavni lik u nekom drugom filmu, a ovdje je to Depp kao sve samo ne klasični Jack Sparrow. Pardon, kapetan Jack Sparrow, “budite ljubazni”.

Jednako tako, u nekom drugom filmu Sparrow i Turner borili bi se protiv negativca s obveznim povezom preko oka i papigom na ramenu u potrazi za skrivenim, zakopanim blagom. Ima toga i ovdje, ali kapetan Barbossa (oskarovac Geoffrey Rush) drukčiji je negativac od npr. zlikovca u tumačenju Franka Langelle iz “Otoka boje krvi”.

U potrazi za astečkim zlatom Barbossa i njegovi pirati ostavili su Sparrowa na pustom otoku, preoteli mu brod te navukli na sebe prokletstvo i postali zombificirane aveti čija skeletalnost noću dolazi do izražaja (“Pohlepa nas je nagnala, a sada nas proždire”, “Mjesečina nas pokazuje onakvima kakvi jesmo”). 

Zbog toga Barbossa otima Willovu draganu Elizabeth Swann (Keira Knightley), ujedno i kćer britanskog guvernera (Jonathan Pryce) na koju je oko bacio komadant Norrington (Jack Davenport) – ona posjeduje medaljon potreban da skine prokletstvo. Početkom novog milenija franšizacija je podrazumijevala da više definitivno nije dovoljno da film bude samo jedno (u ovom slučaju gusarska akcijska pustolovina), tj. morao je biti za svakog ponešto i bildati daljnje nastavke.

Tako su “Pirates Of The Carribean” postali i fantazijska avantura s mrvu horora i načinjali podzaplete (Willov otac), što je trajanje rastegnulo na preduge 143 minute s prolongiranim, na momente i repetitivnim akcijskim scenama koje su spektakularne, iako Verbinski nije akcijaški redatelj kao Harlin.

Prva trećina filma je klasična gusarska, no pojavom Barbosse “Pirati s Kariba” okreću kormilo prema teritoriju fantazije s elementima horora, sve u domeni zabavne “family friendly” avanture “PG-13” predikata koju nose nesumnjivo zaigrana režija Verbinskog po mjeri zabavnog parka i avanturistička glazba Hansa Zimmera. “Ovo je ili ludost ili genijalnost”, Turner izgovara ključnu rečenicu filma kad Sparrow pokušava ukrasti brod kako bi njih dvojica otišli po Elizabeth.

“Nevjerojatno je koliko se često te dvije osobine poklapaju”, nadoveže se Sparrow. Njihovo dodavanje metafilmski opisuje “Pirates Of The Carribean” i, napose, Sparrowa koji u akciji djeluje kao da se odbija od (morskih) zidova. Ekscentričnog kapetana Depp glumi kao da su pijani Keith Richards i “drag queen” dobili dijete, odnosno da su Flynn i Fairbanks ostali zatočeni na pustom otoku i opijali se rumom do iznemoglosti dok im je sunce udarilo u glavu.

Kao takav, Depp je opio publiku poput dobrog ruma. Istodobno najgori i najbolji pirat, Sparrow je jedinstvena kreacija, poseban u gusarskom filmu, ali i u kinematografiji općenito. Predstavljen u sceni ponosnog ulaska u luku na samom vrhu jarbola tonuće barke, lik je odigran s golemom dozom inteligencije, spontanosti i samoironije. Depp je stoga posve zasluženo postao prvi glumac nominiran za Oscara za ulogu gusara. Aye, aye, captain!